Społeczeństwo nie dzieli się na sprawnych i niepełnosprawnych, tak samo jak nie dzieli się na zielonookich i pozostałych, czy tych z krzywymi zębami i pozostałych. Społeczeństwo to całość z której część jeszcze studiuje, część pracuje a część jest na emeryturze, część ma problemy z pracą, część ma włosy na głowie, część ma wadę wymowy, część chodzi do kościoła a druga nie, część to osoby z niepełnosprawnością a część nie albo jeszcze nie.

*************************************************************************************************************************

Osoby z niepełnosprawnością a Konstytucja:

RóWNOŚĆ W KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrażona została zasada równości. Norma konstytucyjna stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zasada równości należy do fundamentalnych zasad demokratycznego państwa prawa. Wielu autorów utożsamia ją wręcz z zasadą sprawiedliwości należącą do kanonu samej idei prawa. Zasadę równego traktowania przez normy prawa wszystkich ludzi i wynikający z niej zakaz dyskryminacji odnieść trzeba przede wszystkim do osób niepełnosprawnych. Inny przepis Konstytucji RP za źródło wszystkich wolności i praw uznaje przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka (art. 30), każdego człowieka, bez względu na jego indywidualne cechy psychofizyczne. Konstytucja RP w art. 68 ust. 3 nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej osobom niepełnosprawnym. W końcu należy wymienić art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek określenia w ustawie pomocy dla osób niepełnosprawnych w zabezpieczeniu ich egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Studiując Konstytucję można stwierdzić, że sytuacja prawna osób niepełnosprawnych jest w Polsce uregulowana wręcz wzorcowo. Rzeczywistość, niestety, jest inna, o czym może świadczyć codzienna poczta trafiająca do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Zarówno obowiązujące przepisy o charakterze ustawowym, a w jeszcze większym stopniu przepisy wykonawcze nie były w stanie zapobiec faktycznej dyskryminacji osób niepełnosprawnych. Jeżeli nawet w normach prawnych nieczęsto spotyka się rozwiązania jawnie dyskryminujące, to codzienna rzeczywistość jakże często przedstawia przykłady faktycznej dyskryminacji osób niepełnosprawnych. Z dyskryminacją spotykamy się przy zatrudnianiu osoby niepełnosprawnej, zabezpieczeniu jej konkurencyjności na rynku pracy. Nie lepiej jest w dostępie do szkolnictwa publicznego i integracji społecznej. Osoba niepełnosprawna ma zasadnicze trudności w uczestniczeniu w życiu publicznym, w korzystaniu z dóbr kultury, w dostępie do komunikacji. Nawet sala posiedzeń plenarnych polskiego Sejmu nie jest przystosowana do udziału w posiedzeniach osób niepełnosprawnych. Stworzenie właściwych warunków prawnych i finansowych dla realizacji konstytucyjnej zasady równości jest obowiązkiem władz centralnych. Problem zlikwidowania przejawów faktycznej dyskryminacji osób niepełnosprawnych jest przede wszystkim zadaniem samorządu terytorialnego. Organy samorządu terytorialnego powinny oprzeć się na organizacjach obywatelskich, coraz śmielej podejmujących się zwalczania przejawów dyskryminacji. Konieczne jest opracowanie programów wprowadzających w życie w szczególności art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji RP. Programy takie są potrzebne zarówno na poziomie ogólnopolskim, jak i na poziomie powiatu, a nawet gminy. Obserwując wielki potencjał tkwiący w organizacjach obywatelskich można mieć nadzieję, że szybko uzyska się poprawę stanu przestrzegania praw człowieka i obywatela w stosunku do osób niepełnosprawnych. Opracowany przez Fundację Fuga Mundi zbiór międzynarodowych dokumentów dotyczących osób niepełnosprawnych powinien dobrze posłużyć przyjęciu i wdrożeniu w naszym kraju rozwiązań w lepszym stopniu zabezpieczających osoby niepełnosprawne przed dyskryminacją.

********************************************************************************************************************

Polska w Uni Europejskiej:  Sejm RP uchwalił Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych:
Karta Praw Osób Niepełnosprawnych

 

M. P. 97. 50. 475 UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 1 sierpnia 1997 r.

Karta Praw Osób Niepełnosprawnych

(M.P. z dnia 13 sierpnia 1997 r.)

§ 1. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje, że osoby niepełnosprawne, czyli osoby, których sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia życie codzienne, naukę, pracę oraz pełnienie ról społecznych, zgodnie z normami prawnymi i zwyczajowymi, mają prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz nie mogą podlegać dyskryminacji.

Sejm stwierdza, iż oznacza to w szczególności prawo osób niepełnosprawnych do:

1) dostępu do dóbr i usług umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu społecznym,

2) dostępu do leczenia i opieki medycznej, wczesnej diagnostyki, rehabilitacji i edukacji leczniczej, a także do świadczeń zdrowotnych uwzględniających rodzaj i stopień niepełnosprawności, w tym do zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, sprzęt rehabilitacyjny,

3) dostępu do wszechstronnej rehabilitacji mającej na celu adaptację społeczną,

4) nauki w szkołach wspólnie ze swymi pełnosprawnymi rówieśnikami, jak również do korzystania ze szkolnictwa specjalnego lub edukacji indywidualnej,

5) pomocy psychologicznej, pedagogicznej i innej pomocy specjalistycznej umożliwiającej rozwój, zdobycie lub podniesienie kwalifikacji ogólnych i zawodowych,

6) pracy na otwartym rynku pracy zgodnie z kwalifikacjami, wykształceniem i możliwościami oraz korzystania z doradztwa zawodowego i pośrednictwa, a gdy niepełnosprawność i stan zdrowia tego wymaga – prawo do pracy w warunkach dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych,

7) zabezpieczenia społecznego uwzględniającego konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów wynikających z niepełnosprawności, jak również uwzględnienia tych kosztów w systemie podatkowym,

8) życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych, w tym:

  • dostępu do urzędów, punktów wyborczych i obiektów użyteczności publicznej,
  • swobodnego przemieszczania się i powszechnego korzystania ze środków transportu,
  • dostępu do informacji,
  • możliwości komunikacji międzyludzkiej,

9) posiadania samorządnej reprezentacji swego środowiska oraz do konsultowania z nim wszelkich projektów aktów prawnych dotyczących osób niepełnosprawnych,

10) pełnego uczestnictwa w życiu publicznym, społecznym, kulturalnym, artystycznym, sportowym oraz rekreacji i turystyce odpowiednio do swych zainteresowań i potrzeb.

§ 2. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzając, iż powyższe prawa wynikają z Konstytucji, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Konwencji Praw Dziecka, Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych, aktów prawa międzynarodowego i wewnętrznego, wzywa Rząd Rzeczypospolitej Polskiej i władze samorządowe do podjęcia działań ukierunkowanych na urzeczywistnienie tych praw.

§ 3. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wzywa Rząd Rzeczypospolitej Polskiej do składania corocznie, w terminie do dnia 30 czerwca, informacji o podjętych działaniach w celu urzeczywistnienia praw osób niepełnosprawnych.

§ 4. Uchwała wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

*******************************************************************************************************************

Katarzyna Parzych

Wydział Teologii UWM w Olsztynie

Sprawni i niepełnosprawni. Godność osoby ludzkiej według konstytucji Soboru Watykańskiego II „Gaudium et spes”

(fragment) Nasza sesja zajmuje się zagadnieniem osób niepełnosprawnych. Przypadło mi w udziale odpowiedzieć na pytanie o godność osoby ludzkiej, a także o określenie osób jako sprawne i niepełnosprawne w kontekście studium konstytucji „Gaudium et spes”. Zgodnie z tym, czego uczy Sobór, nie ma takiego podziału wśród ludzi. Można jedynie mówić o podziale na wierzących i niewierzących, przyjmujących Boga i odrzucających Go. Zatem osoby niepełnosprawne nie różnią się od osób sprawnych. Można jednak próbować określić szczególne zadanie osób niepełnosprawnych wśród sprawnych na podstawie godności osoby i wspólnego powołania.

Jakie zadanie w społeczeństwie mają osoby nazywane niepełnosprawnymi? Przede wszystkim są żywym obrazem prawdziwego człowieka, ucieleśniają godność osobową. Przypominają, albo objawiają światu znaczenie człowieka w oczach Bożych. Niepełnosprawni bowiem zmagają się z własnymi ograniczeniami bardziej niż osoby nazywane sprawnymi. Ich wolność, która z natury jest ukierunkowana na Boga, a która uzdalnia także do Jego odrzucenia, jest wystawiana na próby większe niż u innych osób. Dlaczego? Z pewnością nie jest możliwa jednoznaczna odpowiedź na to pytanie. Spróbuję jednak odpowiedzieć w duchu słów „Gaudium et spes”. Niepełnosprawni mają możliwość sprawniejszego wydoskonalenia osobowego. W niepełnosprawności władze duchowe – osobowe są bardziej hartowane. Obraz człowieka niepełnosprawnego stanowi swoistego rodzaju wyzwanie dla „sprawnych”. Niepełnosprawność może być drogą własnej doskonałości osoby. Przede wszystkim jednak jest charyzmatem – czyli łaską w służbie innym. Uczy, o godności osoby ludzkiej.